अमेरिका-इराण संघर्ष शमण्याचे संकेत?
होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा आराखडा; अमेरिकन लष्करी माघारीचीही चर्चा
दुबई : अमेरिका आणि यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर आता तणाव कमी होण्याचे संकेत मिळत आहेत. इराणच्या सरकारी दूरचित्रवाणीने अमेरिकेसोबतच्या सामंजस्य कराराच्या प्राथमिक आणि अनधिकृत आराखड्याचा मसुदा मिळाल्याचा दावा केला आहे. या मसुद्यानुसार इराण एका महिन्याच्या आत होर्मुझ सामुद्रधुनीतील व्यापारी जहाज वाहतूक पुन्हा युद्धपूर्व स्थितीत आणण्यास तयार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
अमेरिकन लष्करी माघारीची शक्यता
या प्राथमिक आराखड्यानुसार अमेरिका इराणच्या परिसरातून आपले लष्करी दल मागे घेईल तसेच नौदल नाकेबंदी उठवेल, अशी महत्त्वाची तरतूद असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मात्र या करारात लष्करी जहाजांचा समावेश नसून व्यापारी जहाज वाहतुकीवरच भर देण्यात आला आहे.
इराण-ओमान संयुक्त व्यवस्थापन
होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाज वाहतुकीचे व्यवस्थापन इराण आणि यांच्या संयुक्त सहकार्याने केले जाईल, अशी तरतूद या मसुद्यात नमूद करण्यात आली आहे. तथापि, कोणतीही ठोस पडताळणी झाल्याशिवाय इराण कोणतेही अंतिम पाऊल उचलणार नसल्याचे इराणच्या सरकारी माध्यमांनी स्पष्ट केले आहे.
६० दिवसांत अंतिम कराराची शक्यता
इराणी माध्यमांच्या माहितीनुसार, पुढील ६० दिवसांत अंतिम करार झाला तर त्याला कडून बंधनकारक ठरावाचा दर्जा मिळू शकतो. त्यामुळे या चर्चेकडे जागतिक पातळीवर मोठ्या उत्सुकतेने पाहिले जात आहे.
पाकिस्तानची मध्यस्थी महत्त्वाची
फेब्रुवारीपासून सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण संघर्षानंतर दोन्ही देशांमध्ये अप्रत्यक्ष चर्चा सुरू होती. या चर्चांमध्ये ने मध्यस्थीची महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे वृत्त आहे. इराणच्या मिझान वृत्तसंस्थेने बहुस्तरीय शांतता प्रक्रियेची माहिती दिली आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जहाज वाहतूक सुरू
दरम्यान, इराणच्या आयआरजीसीने गेल्या २४ तासांत २३ व्यापारी जहाजांनी होर्मुझ सामुद्रधुनी पार केल्याची माहिती दिली आहे. त्याआधी मंगळवारी २५ जहाजांनी ही सामुद्रधुनी ओलांडली होती. संघर्षामुळे काही काळ ही वाहतूक मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली होती.
जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका
होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अडथळ्यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम झाला आहे. जगातील सुमारे २० टक्के कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायूचा पुरवठा या मार्गाने होतो. त्यामुळे पुरवठा ठप्प झाल्याने इंधन दरात मोठी वाढ झाली असून अनेक देशांमध्ये महागाईचा दबाव वाढला आहे.
खत पुरवठाही विस्कळीत
केवळ इंधनच नव्हे तर अन्नधान्य उत्पादनासाठी आवश्यक असलेली रासायनिक खतेही या संघर्षामुळे अडकून पडल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे कृषी क्षेत्रावरही त्याचा परिणाम जाणवू लागला आहे.
विमान कंपन्यांवरही परिणाम
इंधन दरवाढीचा फटका विमान वाहतूक क्षेत्रालाही बसला असून आणि यांनी काही उड्डाणांमध्ये कपात केल्याची माहिती समोर आली आहे. जागतिक तणाव कमी होऊन पुरवठा सुरळीत झाल्यास परिस्थिती पूर्वपदावर येण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे।
